تماس با دبیرخانه

021-36621318

021-36621319

 

02189786524

conf.ntpco[at]gmail.com

عضویت در خبرنامه کنگره علوم اجتماعی


علت و انگیزه طلاق

31 شهریور 1395

کنگره بین المللی جامع علوم اجتماعی ایران با محوریت جامعه شناسی، جمعیت شناسی، انسان شناسی برگزار می گردد.

 نخستین وظیفه هنجارهای اخلاقی یک جامعه تنظیم روابط دوجنس مرد و زن بر پایه های مناسب است. انسانی ترین عمل تنظیم این روابط، همان ازدواج است که می توان آن را به عنوان اتحاد زن و مرد برای بهبود و پیشرفت آینده تعریف کرد. خانواده پایه اساسی اجتماع و سلول سازنده زندگی است. خانواده نهادی است که به اعضای خود احساس امنیت و آرامش می بخشد و طی هزاران سال پایدارترین و موثر ترین وسیله حفظ ویژگی های فرهنگی و عامل انتقال آن ها به نسل های بعدی بوده است.

طلاق مهم ترین عامل از هم گسیختگی ساختار بنیادی ترین بخش جامعه، یعنی خانواده است. طلاق در لغت به معنی فسخ کردن عقد نکاح بوده و پدیده ای است قرار دادی که به زن و مرد امکان می دهد تا تحت شرایطی پیوند زناشویی خود را گسیخته و از یکدیگر جدا شوند.

متفکران و جامعه شناسان، طلاق را یکی از آسیب های اجتماعی به شمار آورده، ولتر می گوید: ازدواج و طلاق در این جهان تقریبا با هم متولد شده اند. شاید ازدواج چند روزی زودتر متولد شده باشد، زیرا پس از زناشویی و گذشت چند روز، کار زن و شوهر به زد و خورد کشیده شده است. حقیقت این است که ازدواج و طلاق با هم به دنیا آمده اند و هر دو از قدیم بوده اند و هر دو برای بشر ضروری و لازم اند. (حقانی زنجانی،17:1365).

در اسلام پیمان زناشویی و تشکیل خانواده دارای اهمیت خاصی است و مسلمانان به وسایل گوناگون به این امر تشویق شده اند. در مقابل طلاق پدیده ای نا پسند و تلقی شده جز در موارد ضروری آن را جایز نشمرده اند. امام جعفر صادق (ع) در مذمت طلاق می فرماید : منفور ترین چیزها نزد خدا طلاق است.

خداوند در قرآن کریم می فرماید. واز نشانه های خدا یکی این است که برای شما از جنس خودتان همسر آفرید تا شما در کنار او آرامش پیدا کنید. (قرآن مجید سوره روم ، آیه 21).

طلاق در ایران

اگر  در گذشته درباره طلاق و عواقب و پیامد های کمتر سخن رفته شاید یکی از دلایل این باشد که تعداد موارد طلاق به اندازه امروز نبوده است. زندگی اجتماعی امروزه طوری شکل گرفته که بیش از پیش موجب جدایی و تفرقه و از هم گسستن پیوند های خانوادگی را فراهم آورده است. مجله نیوزویک می نویسد : طلاق گرفتن در آمریکا به آسانی تاکسی گرفتن است. تهدید های مختلف علیه خانواده در ایالات متحده امریکا نسبت به جاهای دیگر شکل حاد تری دارد.

اما دلایل بالا رفتن سن ازدواج

1. شهر گرایی و شهر نشینی

2. پذیرش در دانشگاه ها

3. اشتغال زنان

4. تغییر فرهنگ خانواده (مادرها معتقدند که دخترها باید پس از تحصیل و گرفتن شغل، ازدواج کنند)

5. بحران هویت (اخلاق جنسی)

6. نیازهای نسل نو: نسل جدید نیاز به یک خود و یک هویت جدید دارد و برای پیدا کردن آن نیازمند معنای تازه ای برای زندگی است.

علل و انگیزه های طلاق

اصولا طلاق یک پدیده ای شهری است (میزان طلاق در شهرهای ایران پنج برابر روستا هاست) در خصوص جغرافیای پراکندگی طلاق در ایران می توان گفت استان یزد پایین ترین میزان طلاق و در مناطقی چون اصفهان، سمنان،مازندران،گیلان، سیستان و بلوچستان این آمار در حد متوسط و دیگر استان ها بسیار بالاست.

شاید مهمترین عاملی که باعث افزایش میزان طلاق شده است، پذیرش اجتماعی روز افزون وقوع طلاق است. این تحمل فزاینده در نتیجه کاهش نگرشهای منفی نسبت به طلاق در کشور های مختلف است. اگر چه طلاق همچنان به صورت یه امر نامطلوب و غیر خوشایند به نظر می رسد اما در بین بیشتر اخلاقیون، دیگر گناهی غیر قابل بخشش جلوه داده نمی شود.

در ضمن ، شرایط نامساعد ازدواج و تشکیل زندگی مشترک بر اساس موارد غیر معقول و غیر منطقی از آغاز طلاق را در بطن خود دارد، به نحوی که وقوع آن از ابتدا قابل پیش بینی است و حتی اگر به عللی زندگی زناشویی تدوام یابد و به انحلال خانواده منجر نشود، مصداق اصطلاح (سوختن و ساختن را در بر دارد زیرا معیارهای همسر گزینی و شرایط تحقق ازدواج در اکثر موارد عقلایی نبوده و انتخاب همسر مبتنی بر تحمیل پدر و مادر، مصلحت اندیشی، شناخت های ابتدایی، نه عمیق و کافی و علایق آنی و زود گذر بوده است.به طور کلی علل افزایش طلاق را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:

1. ظاهر شدن تدریجی مشکلات مالی که ممکن است قسمتی از آن از هزینه های جشن و مراسم ازدواج ناشی شود.

2. عدم توافق اخلاقی و ناسازگاریهای جنسی

3.  عدم علاقه و احتمالا کراهت طرفین از همدیگر، مثل ازدواج های فامیلی، مصلحتی و تحمیلی که به تدریج ظاهر می شود.

4. دخالت دیگران به ویژه خانواده ها معمولا برچسب های مادر زن ، مادر شوهر ، پدر زن، پدر شوهر و مانند آن، این راهنماییها را به لباس مبدل نشان می دهد و مایه رنجش زن و شوهر های جوان می شود که گاه طلاق از پیامد های آن است.

5. سوء ظن، عدم تمکین، عدم پایبندی به مذهب، اعتیاد،زیاده طلبی و فزون خواهی،انتخاب نادرست اولیه، کمی سن ازدواج، نا اگاهی و بی سوادی، تفاوت فرهنگی، ازدواج مجدد، بیکاری ، نداشتن مسکن، اختلاف در تعیین محل زندگی نیز ممکن است در افزایش میزان طلاق موثر باشد.

عواقب و پیامد های ناشی از طلاق، به ویژه اثرات شدید روانی آن بر کودکان این نکته را هشدار می دهد که ازدواج ها باید بصیرت، شناسایی و آگاهی عمیق تری از ویژگی های اخلاقی و روانی طرفین صورت گیرد. در غیر این صورت باید ناظر جدایی و از هم گسیختگی خانواده بود. متاسفانه، در اکثر موارد این فرزندانند که قربانی امیال و خواسته های زود گذر والدین خود میشوند. البته زن و شوهر طلاق گرفته نیز از این پیش آمد متضرر می شوند و مخصوصا زن بیش از مرد از آن رنج می کشد. در جوامعی نظیر ایران که مرد ها عموما نان آور خانواده محسوب می شوند و زنها کمتر کار می کنند، اگر زنی که طلاق می گیرد در آمد ثابت نداشته باشد، مشکلاتی بیش از زن شاغل خواهد داشت.

به طور کلی می توان، عدم تفاهم، اعتیاد، دخالت اطرافیان، فقر و ازدواج زود رس را از عوامل عمده طلاق دانست.

فرزندان طلاق

هنگامی که طلاق زنجیره خانواده را از هم می گسلد، پدر و مادر هویت جداگانه ای می یابند ولی آن کسی که دیگر نامی ندارد و بی پناه و متزلزل در جامعه رها می شود، فرزند است. جدایی پدر و مادر یه اثر آنی و زود گذر نیست، بلکه در تمامی مراحل زندگی فرزندان اثرات منفی و زیان باری را خواهد گذاشت. پراکنده شدن اعضای خانواده و محرومیت فرزندان از سرپرستی مشترک والدین، پس از فروپاشی و از هم گسیختگی خانواده آنان را از داشتن مزایای زندگی خانوادگی محروم می کند و هویت فردی و خانوادگی فرزندان طلاق را مختل می نماید.

آسیب شناسان اجتماعی بر این باورند که پس از جدایی والدین، مسایل روحی و روانی بسیاری برای فرزندان ایجاد می شود. از جمله : بدبینی به جنس والد دیگر و بی خبر ماندن از روحیات و ساختار وجودی او که آسیب های آن بعدها را در ازدواج چنین فرزندانی آشکار می گردد، مشکلات روانی و جسمانی،تربیتی، احساس گناه و سردرگمی، اختلال در هویت، احتمال گرایش به بزهکاری را می توان از جمله آثار مخرب و زیانبار معنوی و مادی طلاق بر روی فرزندان بر شمرد. امارها نیز نشان می دهد که بیشتر بزهکاری های کودکان و نوجوانان ریشه در مسایل و مشکلات خانوادگی طلاق و از هم پاشیدگی کانون گرم خانواده دارد

فرزندانی که بر اثر طلاق والدین، حامیان اصلی خود را از دست می دهند، بیش از دیگران در خطرند و به راحتی فریب ظاهر آراسته و سخنان فریبنده افراد را می خورند. سود جویان بسیاری در کمین هستند که از کودکان طلاق در رسیدن به هدف های خود مانند قاچاق مواد مخدر، سرفت و تشکیل باندهای بزهکار، استفاده کنند.طبق تحقیقات انجام شده، 70 درصد افرادی که دچار آسیبهای اجتماعی می شوند، فرزندان طلاق اند. از این رو توجه به مقوله پیشگیری از طلاق اهمیت خاصی دارد.

عواقب و پیامد های طلاق

عواقب و پیامد های احتمالی طلاق یا تاثیر آن در پدیده های روانی و اجتماعی فرزندان طلاق را می توان چنین برشمرد:

1. بزهکاری کودکان و نوجوانان

2. فحشا به ویژه در نتیجه فقر و نا آگاهی

3. اعتیاد زنان، مردان و کودکان و استفاده از کودکان در توزیع مواد مخدر

4. پرخاشگری و ناسازگاری کودکان، فرار از منزل و ولگردی آنان

5. افت تحصیلی، خود کشی زن یا شوهر و حتی کودکان

6. کاهش میل به ازدواج در دیگر افراد خانواده به ویژه بچه های طلاق

7. فرزندان پسر طلاق در همانند سازی مردانه دچار اشکالات زیادی خواهند شد.اینگونه کودکان خیلی بیشتر از دیگر همسالان خود مورد سوء استفاده جنسی قرار می گیرند و بی بند و باری و اعتیاد نیز در میان آنان شیوع بیشتری پیدا می کند.

8. ودر نهایت بچه های طلاق آینده خوبی را برای خود تصور نمی کنند و اطمینان خود را به ارکان زندگی از دست می دهند و از آنجا که عدم توجه خانواده را به مسایل و نیازهای خود لمس می نمایند. در آینده نسبت به افراد پیرامون خود و در مقیاس بالاتر، اجتماع به نوعی بی اعتنایی و بی توجهی کشیده می شوند.

ابعاد طلاق

چنانچه زن و شوهری تصمیم به طلاق میگیرند، ناچارند با تمامی ابعاد طلاق روبه رو شوند و همه این ابعاد ممکن است، دشواریها و تنش هایی را برای آنان، فرزندان، خویشاوندان و دوستانشان به وجود آورد.

پل بوهانون ،آنچه که او شش وضعیت طلاق می نامد عبارتند از:

  1.  طلاق عاطفی: زن و شوهر عواطف خود را از یکدیگر دریغ می دارند و روی از هم بر می تابند، زیرا اعتمادشان به یکدیگر و جذابیتشان برای هم به پایان رسیده است.

2. طلاق اقتصادی: وقتی خانواده ای از هم می پاشد، تصفیه اقتصادی یعنی تقسیم اموال و دارایی آن ها در دو سهم ضرورت  پیدا می کند.

3. طلاق قانونی: در دادگاه پایان رسمی ازدواج و همراه آن شرایط اجازه ازدواج مجدد برای طرفین اعلام می گردد.

4. طلاق توافقی والدین: تصمیماتی که درباره ی حضانت فرزند، دیدار بعدی آنان، مسئولیت های هر یک از والدین از نظر مالی و تربیت کودکان و غیره اتخاذ می گردد

5. طلاق اجتماعی: تغییراتی است که در رابطه با دوستان و آشنایان اتفاق می افتد بدین معنا که چون وقوع طلاق اتفاق اطلاع پیدا می کنند، هر یک به گونه ای واکنش نشان می دهند.

  1.  طلاق روانی: وقتی ازدواجی گسسته شد، احساس همدلی از بین می رود و مفهوم خود تغییر می کند. در اینجا طرفین باید درک کنند که دیگر هیچ کدام از یک پیوند را تشکیل نمی دهد، زیرا هر یک خود را تنها می بیند و این تنهایی برای هر یک از آنان یک ضربه است

ویلیام بکر (1994) می گوید: بدون شک، چون مردان اغلب دوست یا دوستانی ندارند که بتوانند خصوصی ترین مسایل شخصی زندگی مشترک را با آنان در میان گذارند، بنابراین ناچارند غم و درد ناشی از تنها شدن را در دل بریزندو از این رهگذر احتمالا گرفتاری روحی و روانی پیدا کنند.

 

عواملی که به کاهش احتمال وقوع طلاق کمک می کند

1. ازدواج در سن 25 و بالاتر برای مردان و 20 سال و بالاتر برای دختران

2. مدت زمان لازم برای شناخت طرفین قبل از ازدواج به ویژه در شهرها

3. شبیه بودن سوابق زندگی زوجها

4. دارا بودن مذهب یکسان

5. توافق زن و شوهر نسبت به تعهدات و نقش های خود.

 

پیامهایی برای والدینی که قصد از هم گسیختگی خانواده خود دارند.

1. بد رفتاری با کودکان و نوجوانان، شخصیت آنان را متزلزل می سازد.

2. طرح اختلافات و مشاجرات در حضور کودکان به سلامت روانی آنان آسیب می رساند

3. والدین باید بدانند، سلامت روانی کودک در گروی تربیت هماهنگ آنان است

4. بد رفتاری زن و شوهر با یکدیگر، پیوند های عاطفی آنان را سست و کودکان را دچار اضطراب و افسردگی می کند

5. والدین خوب کسانی هستند که غم وشادی فرزندانشان برایشان بسیار مهم و تعیین کننده خط مشی و راه و روش و طرز برخورد آنان باشد

5. فرزندان،دوست داشتن را از پدر و مادر یاد می گیرند. پدر و مادرها باید فراموش نکنند که خودشان نیز روزی کودک بوده اند.

همایش علوم اجتماعی ایران با هدف کاربردی کردن جامعه‌شناسی از طریق طرح مسائل اساسی جامعه و کوشش در جهت توصیف، تبیین و حل آن­ها برگزار می گردد.

برچسب ها: نخستین همایش بین المللی علوم اجتماعی، فاصله طبقاتی، جامعه شناختی، شناسایی چالش، افلاطون، جامعه شناسی، علوم اجتماعی، همایش علوم اجتماعی، کارل مارکس، برنامه ریزی، راهکار نوین، رفاه اجتماعی، سرمایه اجتماعی، جمعیت شناسی، نابرابری های اجتماعی، کار و شغل، ارتباطات، توریسم، انسان شناسی، تعاون، تامین اجتماعی، جامعه شناسی روستایی، همایش علوم اجتماعی،کنگره علوم اجتماعی، بررسی مسائل روز ایران، جامعه، جوامع، سیاست گذاری، برنامه ریزی، ارتباط، شناسایی چالش، نظریه، همایش جامعه شناسی، همایش جامعه شناسی و علوم اجتماعی، همایش علوم اجتماعی 95، همایش علوم اجتماعی 1395


643
مطالب مرتبط


لطفا با تكميل فرم ، نظرات ، پيشنهادات و انتقادات خود را در مورد مطلب منتشر شده با ما در ميان بگذاريد.
پيام شما پس از تاييد توسط مدير سايت ، منتشر خواهد شد.
 

 
Captcha


 
مرکز همایش های بین المللی توسعه ایران